Шымкент кейінгі жылдары өңдеу секторын күшейтті. Ендігі міндет – бір жұмысшыға шаққандағы қосылған құнды ұлғайту. Президент қойған мақсат – еңбек өнімділігін кемінде 1,5 есеге арттыру. Бұл әр цехтағы әр минуттың бағасын көтеру деген сөз.
Бірінші резерв – цифрландыру. MES/ERP және жабдық телеметриясы жасырын тоқтауларды азайтады. OEE дерегі нақты уақытта көрінсе, жоспарлау дәлденіп, «тар мойындар» тез анықталады. Қоймадағы штрих/QR-трейсинг, электронды маршрут пен сапа карталары жарамсыздықты төмендетеді.
Екінші бағыт – «lean» мәдениеті. 5S, кайдзен, SMED тәсілдері переналадканы қысқартып, ақауды азайтады, ағым такті тұрақтайды. Жұмыс орнын стандарттау мен визуалды басқару көптеген цехта апта соңында қосымша тапсырыс орындауға мүмкіндік берді.
Үшінші фактор – автоматтандыру. Робот пен манипулятор еңбекті көп қажет ететін операцияларда (орау, таңбалау, қайталанатын жинақ) тез өтеледі. Лизинг пен кепілдік құралдары модернизацияны қолжетімді етеді. Энергоаудит, айнымалы жетектер, жылу рекуперациясы өзіндік құнды 5–10% төмендетеді.
Сапа стандарттары өнімділікке әсер етеді. ISO 9001, ISO 22000/HACCP, IATF 16949 енгізілсе, операторға тәуелділік азаяды, қайтарым шығыны қысқарады. Әсіресе азық-түлік пен фармацевтикада лот бойынша QR-қадағалау экспорт есігін ашады.
Кадр – түйіні. Қала колледждерінің 25-і дуальды оқытуды енгізіп, он мыңға жуық студент өндірісте тәжірибеден өтуде. Келесі қадам – қысқа мерзімді микро-сертификаттар, шеберлік мектептері, инженерлерді заманауи жабдықта оқыту. Ішкі менторлық пен стипендиялық бағдарламалар кадр тұрақтылығын сақтайды.
Кооперация да маңызды. «Жұлдыз», «Бозарық», «Оңтүстік», «Тассай» аймақтары құйма–өңдеу–қаптама–логистика тізбегін жақындатады. Сауда-логистикалық орталық пен суық тізбек кеңейген сайын агроөңдеу мен жеңіл өнеркәсіп үшін жаңа мүмкіндіктер ашылады.
Тәуекелдер: қуат пен су тапшылығы, тасымал құны, импорт жабдығының қымбаттауы ШОБ жоспарын тежейді. Шешім – инфрақұрылым облигациялары, энергия тиімділігіне гранттар, сертификаттауға ваучерлік қолдау, логистикада «бір терезе». Қаржы құнын төмендету үшін факторинг, форфейтинг, жеткізушімен консигнацияны кеңейту қажет.
Еңбек өнімділігін 1,5 есеге өсіру – бір үлкен «секіріс» емес, ондаған жүйелі жақсарту. Цифрландыру, lean, кадр және сапа бір арнаға тоғысса, Шымкенттің өңдеу өнеркәсібі ішкі нарықта бәсекені күшейтіп, экспортта тұрақты ойыншыға айналады. Бастысы – жақсартулардың үздіксіздігі мен дерекке сүйенген басқару.