Қазақстаннан шетелге жөнелтілетін астық көлемі елеулі өсім көрсетті: экспорт 58,4%-ға ұлғайды. Бұл көрсеткіш қазақстандық бидай мен өзге дәнді дақылдардың сыртқы нарықтағы сұранысы жоғары екенін айғақтайды. «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясының дерегінше, 2024 жылғы қыркүйектен 2025 жылғы 10 шілдеге дейін жаңа өнім астығының экспорты 9,3 млн тоннаға жеткен. Нәтиже – жеткізу географиясының кеңеюі мен логистикалық инфрақұрылымды жаңғырту шараларының тиімділігінің көрінісі.
Нарықтар картасы да өзгерді. Астықтың басым бөлігі көрші және аймақтық серіктес елдерге жөнелтілуде: Өзбекстан – 3,4 млн тонна (+32,8%), Тәжікстан – 1,3 млн тонна (+45,8%), Ауғанстан – 309 мың тонна (+49,2%), Қырғызстан – 238 мың тонна (+96%). Парсы шығанағы мен Кавказ бағыты да серпін берді: Иранға – 974 мың тонна (өсім 17,5 есеге), Әзербайжанға – 713 мың тонна (өсім 118,8 есеге) тасымалданған. Сарапшылар бұл динамиканы теміржол тораптарын жаңарту, хоппер-паркін тиімді пайдалану, порттық тиеу «терезелерін» оңтайландыру және кедендік рәсімдерді цифрландырумен байланыстырады.
Экспорт географиясының кеңеюі фермер үшін де, өңдеуші, трейдер мен тасымалдаушы үшін де маңызды нәтижелер беріп отыр. Фермердің сатылым көкжиегі ұзарса, элеваторлар мен терминалдардың жүктемесі тұрақтанды. Тасымалдау уақытын қысқарту мен жоспарлауды нақтылау арқасында логистикалық шығын төмендеп, жиі қайталанатын «тар мойындар» азайды. Нарықтағы баға құбылуына қарамастан, ұзақ мерзімді келісімшарттар мен форвардтық мәмілелер өндіріс тәуекелдерін ішінара теңестіріп отыр.
Алайда өсім өздігінен болмайды. Келесі маусымдарда қарқынды сақтау үшін су үнемдеу технологияларын кеңейту, тұқым сапасын жақсарту, фитосанитарлық бақылауды толық цифрландыру және экспорттық кепілді жеткізілімдер тізбегін (supply chain) нақты келісімшарттармен бекіту өзекті. Дәнді шикізат күйінде ғана емес, ұн, жарма, құрамажем, макарон секілді қайта өңделген өнім ретінде шығару – қосылған құнды көбейтіп, өңірлерде жаңа жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік береді.