Түркістан қаласында қазақ өнерінің ірі тұлғасы, Қазақстанның Халық әртісі, опера және театр сахнасының саңлағы, режиссер әрі ұстаз Құрманбек Жандарбековтің 120 жылдығына арналған «Қазақтың Құрманбегі» атты І республикалық театрлар фестивалі өз шымылдығын түрді. Бұл мәдени ауқымды шара – еліміздің түкпір-түкпірінен келген өнер ұжымдарының басын қосқан, ұлттық рух пен сахна мәдениетін дәріптейтін маңызды оқиға болды.
Фестивальдің ашылу салтанаты салтанатты жағдайда өтті. Түркістанның рухани төрінде ұйымдастырылған бұл мерейлі шараға КСРО және Қазақстанның Халық әртісі, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, әйгілі кино және театр актері, режиссер, ұстаз, профессор, Қазақстан театрлар ассоциациясының президенті Асанәлі Әшімов, сондай-ақ Түркістан облысы әкімінің орынбасары Ертай Алтаев қатысты. Олар жиналған көрермен қауым мен театр әртістерін фестивальдің ашылуымен құттықтап, Құрманбек Жандарбековтің қазақ өнерінің тарихындағы айрықша орнына тоқталды.
Өз сөзінде Асанәлі Әшімов қазақ театр өнерінің дамуына зор үлес қосқан Құрманбек Жандарбековтің есімін ұлықтау – ұлт руханиятына жасалған үлкен құрмет екенін атап өтті.
📌 «Құрманбек ағамыз – қазақ театр сахнасының тірегі, ұлттық өнердің символына айналған тұлға. Оның есімі қазақ өнері тарихында алтын әріппен жазылған. Осындай фестивальдер жас буынның бойында театрға, мәдениетке деген сүйіспеншілікті арттырады», – деді ол.
Фестивальдің шымылдығын ашқан сәтте Қазақстанның түкпір-түкпірінен келген 13 театр ұжымы арнайы қызыл кілеммен жүріп өтіп, көрермендер мен қонақтардың ыстық ықыласына бөленді. Түркістан аспанын әнге бөлеген сәтте ҚР еңбек сіңірген қайраткері, эстрада жұлдызы Маржан Арапбаева әннен шашу шашып, рухани кештің сәнін келтірді.
Бұл фестивальдің басты мақсаты – еліміздің аймақтарындағы театр ұжымдарының арасындағы шығармашылық байланысты нығайту, кәсіби тәжірибе алмасуға мүмкіндік жасау, сондай-ақ қазақ театрын халықаралық деңгейге көтеру жолындағы қадамдарды жандандыру болып табылады. Сонымен қатар шара Құрманбек Жандарбековтің есімін мәңгі есте қалдыруды, ұлттық сахна өнерінің эстетикалық деңгейін арттыруды көздейді.
Фестивальге қатысқан әр ұжым өздерінің үздік қойылымдарын ұсынып, көрерменге заманауи және классикалық бағыттағы түрлі жанрдағы спектакльдерді тарту етуде. Әр қойылымның басты ерекшелігі – қазақ рухы, ел мен жерге деген сүйіспеншілік және адамгершілік құндылықтардың сахна арқылы көрініс табуы.
Қазылар алқасының құрамында еліміздің театр саласының беделді өкілдері, профессорлар, өнертану ғылымдарының кандидаттары, режиссерлер мен театр директорлары бар. Әрбір қойылым аяқталғаннан кейін сарапшылар кеңес өткізіп, актерлік ойынның сапасын, режиссерлік шешімнің ерекшелігін және сахна мәдениетінің деңгейін талқылап, өз бағаларын береді. Бұл жас актерлер үшін тәжірибе алмасудың тамаша алаңы болмақ.
Құрманбек Жандарбеков – қазақ мәдениетінің тарихындағы аса көрнекті тұлға. Ол театр, кино және музыка салаларында өшпес із қалдырды. Құрманбек пен Шара Жандарбековтер дуэті қазақ сахнасының мәңгілік символына айналды. Ол өз өнері арқылы қазақ халқының рухын көтеріп, театр мәдениетінің дамуына өлшеусіз үлес қосты. Фестивальдің «Қазақтың Құрманбегі» деп аталуы да тегін емес – бұл ұлт мақтанышының мәңгілік өнегесін кейінгі ұрпаққа жеткізу мақсатында ұйымдастырылған.
Бүгінгі таңда Түркістан қаласы – еліміздің рухани және мәдени орталығы. Мұнда түрлі бағыттағы республикалық, халықаралық деңгейдегі мәдени іс-шаралар тұрақты өткізіліп келеді. Бұл фестиваль де Түркістанның сол мәртебесін айқындай түсті. Түркістан облысының әкімдігі мен Мәдениет басқармасы мұндай ауқымды шаралар арқылы өңірдің мәдени әлеуетін арттыруды, жастарды өнерге баулуды мақсат етеді.
Фестиваль барысында қатысушы театрлар түрлі тақырыптағы қойылымдар арқылы қоғамдағы өзекті мәселелерді де сахна тілімен жеткізуде. Кейбір театрлар классикалық шығармаларды жаңаша интерпретацияда ұсынса, енді бірі заманауи пьесалар арқылы қазіргі заманғы әлеуметтік ахуалға үн қосуда.
Шараның ұйымдастыру деңгейі де жоғары. Қонақтар мен қатысушыларға ыңғайлы жағдай жасалып, Түркістанның тарихи және мәдени нысандарына арнайы экскурсиялар ұйымдастырылды. Театр ұжымдары Қ.А.Ясауи кесенесіне және қаладағы жаңа мәдени орталықтарға барып, рухани шабыт алды.
📌 «Бұл фестиваль – тек театр өнерінің ғана емес, ұлттық рухтың мерекесі. Түркістанда осындай ауқымды мәдени оқиғалардың жиі өтуі жастардың патриоттық рухын көтеріп, қазақ тілінің, өнерінің дамуына серпін береді», – деді Түркістан облысы әкімінің орынбасары Ертай Алтаев өз сөзінде.
Сонымен қатар, фестиваль аясында тәжірибелік шеберлік сағаттары, шығармашылық кездесулер, дөңгелек үстелдер ұйымдастырылып, театр режиссерлері мен актерлер арасында өзара пікір алмасу өтті. Бұл шаралар театр мамандарының кәсіби деңгейін көтеруге және заманауи сахналық үрдістермен танысуға мүмкіндік берді.
Қатысушы театрлардың ішінде Абай атындағы Шығыс Қазақстан облыстық театры, М.Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры, Қарағанды, Атырау, Жамбыл және Түркістан облыстық театрлары бар. Әр ұжым өз өңірінің мәдени болмысын, ерекшелігін сахна арқылы танытуға тырысты.
Фестиваль соңында үздік актер, үздік актриса, үздік режиссер және үздік спектакль номинациялары бойынша жеңімпаздар анықталып, арнайы марапаттар табыс етіледі.
Қазақ өнерінің ұлы тұлғасы Құрманбек Жандарбековтің есімі ұлықталған бұл мәдени мерекенің Түркістан төрінде өтуі – үлкен символдық мәнге ие. Себебі Түркістан – түркі дүниесінің рухани орталығы, ал Жандарбеков есімі – қазақтың өнер әлеміндегі мәңгілік шамшырақ.
📅 Айта кетейік, республикалық театрлар фестивалі 16 қазанға дейін жалғасады. Осы аралықта өнерсүйер қауым Түркістан сахнасында елдің түкпір-түкпірінен келген театрлардың қойылымдарын тамашалап, ұлттық өнердің бай мұрасымен қайта қауышатын болады.
Түркістан облысы әкімінің баспасөз қызметі