Мемлекет басшысының энергия тиімділік саясатын жүйелі түрде жүзеге асыру, жасыл экономика қағидаттарын енгізу, экология мен су ресурстарын қорғау және қоршаған ортаны сақтау бағытындағы тапсырмаларына сәйкес Түркістан облысында бірқатар маңызды бастамалар қолға алынуда. Солардың бірі – Кентау қаласына қарасты Ащысай ауылында өнеркәсіптік қалдықтарды қайта өңдеу және тиімді пайдалану бойынша жүргізіліп жатқан кешенді жұмыстар.
Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеровтің тапсырмасына сәйкес, Ащысай ауылындағы түсті металл комбинаты руднигінің металлургиялық цехына тиесілі қалдықтар қоймасы мен ауыл шетіндегі өндірістік шахта қалдықтарын шаруашылық айналымға тарту мәселесі жан-жақты қарастырылуда. Бұл бастама өңірдегі экологиялық жүктемені азайтып қана қоймай, өндірістік әлеуетті арттыруға, инвестиция тартуға және әлеуметтік-экономикалық дамуға серпін беруді көздейді.
Аталған жоба жасыл экономика қағидаттарына толық сәйкес келеді. Өнеркәсіптік қалдықтарды қайта өңдеу арқылы табиғи ресурстарды тиімді пайдалану, жер қойнауына түсетін қысымды азайту және өндірістік қалдықтардың қоршаған ортаға кері әсерін төмендету көзделген. Бұл – экологиялық қауіпсіз өндірісті дамытуға бағытталған заманауи әрі тиімді шешім.
Осыған орай облыстық кәсіпкерлік және сауда басқармасының басшысы Нұржігіт Мырзахметов шетелдік инвесторлармен арнайы кездесу өткізді. Жобаға қызығушылық танытқан Hubei Nonmetallic Geological Company компаниясы Ащысай аумағындағы шлак жинақтарының ресурстық және технологиялық әлеуетін зерделеуге, геологиялық барлау мен зертханалық зерттеулер жүргізуге дайын екенін жеткізді. Компания бұған дейін Қазақстанның бірнеше өңірінде осындай жобаларды табысты жүзеге асырып, экологиялық қауіпсіз технологияларды енгізуде мол тәжірибе жинақтаған.
Кездесу барысында өнеркәсіптік қалдықтарды қайта өңдеу кезінде энергия тиімді технологияларды қолдану, өндіріс процесін оңтайландыру, қалдықсыз немесе аз қалдықты өндіріс қағидаттарын енгізу мәселелері кеңінен талқыланды. Бұл өз кезегінде энергия тұтынуды азайтып, көмірқышқыл газы мен зиянды шығарындылар көлемін төмендетуге мүмкіндік береді.
Жобаны іске асыру аясында өндірістік нысандарды газдандыру мәселесі де назардан тыс қалған жоқ. Газ инфрақұрылымын пайдалану – экологиялық таза әрі тиімді энергия көздерінің бірі. Газға көшу арқылы қатты отын мен ескі технологиялардан бас тарту мүмкін болып, атмосфералық ауаның ластану деңгейі айтарлықтай төмендейді.
Сонымен қатар, бастама экология мен су ресурстарын қорғау бағытындағы мемлекеттік саясатпен тығыз үндеседі. Қалдықтардың бей-берекет жиналуы салдарынан жер асты сулары мен топырақтың ластану қаупі азайтылып, табиғи экожүйенің тепе-теңдігін сақтау көзделіп отыр. Қайта өңдеу жұмыстары экологиялық нормалар мен талаптарға сай жүргізіледі.
Жоба «Таза Қазақстан» экологиялық акциясының мақсаттарымен де толық үйлеседі. Өндірістік қалдықтарды жинақтау орындарын ретке келтіру, аумақтарды тазалау, жерді рекультивациялау және көгалдандыру жұмыстары кезең-кезеңімен жүзеге асырылмақ. Бұл шаралар қоршаған ортаны қорғаумен қатар, тұрғындардың экологиялық мәдениетін арттыруға да ықпал етеді.
Ащысай ауылы – кезінде өндірісімен танылған, тарихи-өнеркәсіптік әлеуеті жоғары елді мекен. Бүгінде ауылда шамамен 2 мың тұрғын тұрады, әлеуметтік инфрақұрылым толықтай жұмыс істеп тұр. Өнеркәсіптік қалдықтарды қайта өңдеу жобасының жүзеге асуы жаңа жұмыс орындарын ашып, жергілікті тұрғындарды жұмыспен қамтуға мүмкіндік береді. Бұл ауылдың әлеуметтік жағдайын жақсартып, экономикалық белсенділігін арттырады.
Болашақта өндірістік аумақтарды экологиялық тұрғыда қауіпсіз ету, табиғи және өндірістік ландшафттарды ретке келтіру арқылы экологиялық туризм элементтерін дамытуға да негіз қаланбақ. Өндірістік тарихы бар аймақтарды экологиялық қауіпсіз форматта таныстыру – өңірдің туристік тартымдылығын арттыруға жол ашады.
Қорыта айтқанда, Ащысай ауылында жүзеге асырылып жатқан өнеркәсіптік қалдықтарды қайта өңдеу жобасы – энергия тиімділік саясатын, жасыл экономика қағидаттарын, газдандыруды, экология мен су ресурстарын қорғауды, «Таза Қазақстан» экологиялық акциясын және өңірдің тұрақты дамуын кешенді түрде қамтыған маңызды бастама. Бұл жоба Түркістан облысының экологиялық қауіпсіз әрі экономикалық тұрғыдан орнықты дамуына нақты үлес қосады.