Елдің көлік нарығы биыл айқын серпіліс көрсетті: барлық көлік түрлері бойынша жүк тасымалдау 11%-ға өсті. Бұл – ішкі сұраныс пен транзиттік ағынның қатар күшеюінің белгісі. Логистикадағы бұл динамика өндіріс, құрылыс, агроөнеркәсіп және e-commerce секторларына бірдей әсер етті.
Өсімнің негізгі драйверлері бірнеше. Біріншіден, теміржолдағы контейнерлеу деңгейі артып, жүк айналымы ұзақ қашықтықта тиімдірек бола бастады. Екіншіден, құбыр көлігімен тасымал көлемі кеңейіп, экспорттық маршруттар әртараптандырылды. Үшіншіден, автокөлік тасымалы «соңғы миляны» жауып, қоймалау парктерімен байланыс орнатты.
Сарапшылардың айтуынша, 11 пайыздық өсімнің артында үш фактор тұр: инфрақұрылымға инвестицияның көбеюі; кедендік рәсімдердің цифрлануы; өңірлік хабтардың желіге қосылуы. Әсіресе, суық тізбектің кеңеюі азық-түлік пен фарма өнімдерінің ысырабы мен баға құбылуын төмендетті.
Дегенмен, әлсіз тұстар да айқындалды. Шекара өткелдеріндегі кезек, парк жаңарту қажеттілігі, жанармай, тариф құбылуы бизнес шығынын арттырады. Теміржолдағы «тар мойын» телімдерде қосымша өткізу қабілеті талап етіледі.
Сала ойыншылары үшін негізгі сабақ – уақыт пен болжамдылықтың құны. Жеткізу мерзімінің қысқаруы компанияның айналым капиталын босатып, қойма қорын оңтайландырады. Сондықтан жүк иелері WMS/TMS секілді жүйелерді енгізіп, маршрутты дерекке сүйеніп жоспарлауға көшті. Кросс-докинг, паллет айналымы және GPS-мониторинг.
Қазақстан үшін келесі қадам айқын. Біріншіден, кеден мен фитосанитарлық бақылауды «бір терезеге» шоғырландыру, алдын ала декларациялау мен тәуекелге негізделген инспекция үлесін ұлғайту қажет. Екіншіден, теміржолда көпірлер мен тораптарды жаңғыртып, қос жол және цифрлық диспетчерлеуді жеделдету керек. Үшіншіден, халықаралық дәліздер бойынша транзитті тұрақты тариф пен сервис пакетімен бекіту маңызды.
Өңірлер контексінде Шымкенттің сауда-логистикалық орталығын кеңейту, индустриялық аймақтар мен қоймалау парктерін дамыту – оңтүстіктегі тауар ағынын «жедел жолаққа» шығарады. Бизнес үшін бұл – тұрақты сөре, аз ысырап, жылдам айналым; тұтынушы үшін – өнім мен болжамды баға; мемлекет үшін – салық түсімі мен жұмыс орындары.
11 пайыздық өсім – кездейсоқ толқын емес, жүйелі өзгерістердің нәтижесі. Егер цифрлық бақылау, инфрақұрылымдық жаңарту және халықаралық әріптестік бір екпінде жалғаса берсе, Қазақстанның жүк тасымалы саннан сапаға өтіп, логистика ұлттық бәсекеге қабілеттіліктің негізгі арқауына айналады.