Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу – мемлекеттік органдарғадеген сенімнің негізі
Салық және кеден органдарының тиімді қызметі мемлекеттіңэкономикалық қауіпсіздігіне, бюджеттің толықтырылуына жәнеадал кәсіпкерліктің дамуына тікелей әсер етеді. Осығанбайланысты ашық, әділ және есеп беретін мемлекеттікәкімшілендіру жүйесін қалыптастыруға бағытталған сыбайласжемқорлықтың алдын алу мәселесі ерекше маңызға ие.
Мемлекеттік кірістер саласындағы сыбайлас жемқорлықкөріністері азаматтар мен бизнестің мемлекетке деген сенімінтөмендетеді, заңдылық қағидаттарын бұзады және көлеңкеліэкономиканың қалыптасуына жағдай жасайды. Сондықтансалық және кеден органдарында сыбайлас жемқорлыққа қарсызаңнаманы сақтау, қызметтік әдеп нормаларын ұстану жәнесыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің алдын алу мәселелерінеерекше назар аударылады.
Сыбайлас жемқорлықтың алдын алудың негізгі шаралары
Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу құқық бұзушылықтардыңжолын кесуге және қызметкерлер арасында сыбайласжемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыруға бағытталғанұйымдастырушылық, құқықтық және тәрбиелік шараларкешенін қамтиды.
1. Қызметтік әдеп нормаларын сақтау
Мемлекеттік қызметші:
қызметтік міндеттерін адал орындауға;
заңдылық, әділдік және объективтілік қағидаттарын сақтауға;
мүдделер қақтығысына жол бермеуге;
қызметтік жағдайын жеке мақсатта пайдаланбауға;
салық төлеушілермен және сыртқы экономикалық қызметкеқатысушылармен сыпайы әрі құрметпен қарым-қатынас жасауғаміндетті.
Азаматтармен қарым-қатынас мәдениетіне ерекше көңілбөлінеді, себебі ашықтық пен әдептілік мемлекеттік органдарғадеген қоғамдық сенім деңгейін қалыптастырады.
Цифрландыру – сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін төмендетуқұралы
Сыбайлас жемқорлықтың алдын алудың тиімді тетіктерінің бірі– мемлекеттік қызметтерді цифрландыру болып табылады. Салық және кеден салаларында:
электрондық декларациялау;
автоматтандырылған бақылау жүйелері;
мемлекеттік қызметтерді қашықтықтан көрсету;
электрондық кезек пен онлайн сервистер;
тәуекелдерді басқару жүйелері белсенді түрде енгізілуде.
Лауазымды тұлға мен қызмет алушы арасындағы тікелейбайланыстың азаюы сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін едәуіртөмендетіп, қабылданатын шешімдердің ашықтығынқамтамасыз етеді.
Ішкі бақылау және жауапкершілік
Мемлекеттік кірістер органдарында тұрақты түрде:
қызметкерлер қызметіне ішкі мониторинг жүргізу;
сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне талдау жасау;
қызметтік тексерулер өткізу;
профилактикалық және түсіндіру іс-шараларын ұйымдастыру;
қызметкерлерді сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаматалаптарына оқыту жұмыстары жүргізіледі.
Әрбір мемлекеттік қызметші Қазақстан Республикасыныңзаңнамасын, сондай-ақ қызметтік тәртіп пен әдеп нормаларынсақтау үшін дербес жауапкершілік көтереді.
Қоғам мен бизнестің рөлі
Сыбайлас жемқорлықтың тиімді алдын алу мемлекет, бизнес және қоғам арасындағы өзара іс-қимылсыз мүмкін емес. Азаматтар мен кәсіпкерлер де заңдылық қағидаттарын сақтап, пара беру фактілеріне жол бермеуге және сыбайлас жемқорлыққұқық бұзушылықтары туралы уақтылы хабарлауға тиіс.
Сыбайлас жемқорлыққа мүлдем төзбеушілік мәдениетінқалыптастыру – мемлекет пен қоғамның ортақ міндеті.
Қорытынды
Салық және кеден органдарындағы сыбайлас жемқорлықтыңалдын алу – бұл заңнама талабы ғана емес, сонымен қатармемлекеттік институттарға деген сенімді арттырудың маңыздышарты. Қызметтік міндеттерді адал орындау, әдеп нормаларынсақтау, рәсімдердің ашықтығы және цифрлық технологиялардыдамыту заңдылықты нығайтуға, салық төлеушілердіңқұқықтарын қорғауға және әділ бәсекелестік ортаны дамытуғаықпал етеді.