Түркістан облысында азаматтық қоғамды дамыту мен әлеуметтік әділеттілікті қамтамасыз ету бағытында ауқымды реформалар жүзеге асырылуда. Соның ішінде мүгедектігі бар адамдар үшін қолжетімді орта қалыптастыру, инклюзивті саясатты дамыту және әлеуметтік инфрақұрылым нысандарын бейімдеу мәселелері ерекше назарға алынған басым бағыттардың бірі болып отыр. Бұл жұмыстар мемлекет жүргізіп отырған әлеуметтік саясаттың маңызды құрамдас бөлігі ретінде тұрақты түрде іске асырылуда.
Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасында инклюзивті қоғам құру бағытында бірқатар стратегиялық құжаттар қабылданған. Атап айтқанда, 2025–2030 жылдарға арналған инклюзивті саясат тұжырымдамасы, Мемлекет басшысының тапсырмасымен жүзеге асырылып жатқан «Халықпен бірге» жобасы және AMANAT партиясы-ның 2023–2027 жылдарға арналған Жол картасы осы бағыттағы жүйелі жұмыстың негізін құрайды. Аталған құжаттарда ел аумағында қолжетімді ортаны кеңейту, әлеуметтік инфрақұрылымды бейімдеу және азаматтардың тең мүмкіндіктерін қамтамасыз ету міндеттері нақты айқындалған.
Осы стратегиялық мақсаттарға сәйкес, Қазақстанда 2023–2027 жылдар аралығында Қолжетімділіктің интерактивті картасына енгізілген 40 мыңнан астам әлеуметтік инфрақұрылым нысанын бейімдеу жоспарланған. Жыл сайын бұл көрсеткіш кезең-кезеңімен жүзеге асырылып, 2023 жылы – 20%, 2024 жылы – 40%, 2025 жылы – 60%, 2026 жылы – 80%, ал 2027 жылы 100 пайызға жетуі көзделген. Бұл жоспар елімізде инклюзивті инфрақұрылымды жүйелі түрде дамытудың нақты көрсеткіші болып табылады.
2025 жылдың қорытындысы бойынша елімізде 27 307 әлеуметтік инфрақұрылым нысаны толықтай бейімделген. Бұл көрсеткіш жоспарланған межеден жоғары орындалып, жалпы жоспардың 64 пайызын құрады. Аталған нәтижелер өңірлердің белсенді жұмысы мен мемлекеттік органдардың үйлесімді әрекетінің нәтижесінде мүмкін болып отыр.
Бейімделген нысандардың құрылымы әртүрлі салаларды қамтиды. Атап айтқанда:
- денсаулық сақтау саласында – 4 479 нысан;
- білім беру саласында – 9 008 нысан;
- мәдениет саласында – 2 146 нысан;
- сауда және қызмет көрсету саласында – 5 213 нысан;
- мемлекеттік және квазимемлекеттік ұйымдарда – 3 994 нысан;
- өзге де әлеуметтік нысандарда – 2 467 нысан.
Бұл көрсеткіштер инклюзивті ортаны қалыптастыру тек бір ғана салаға емес, қоғамның барлық бағыттарына әсер ететін кешенді процесс екенін айқын көрсетеді.
Түркістан облысы бұл бағытта белсенді жұмыс жүргізіп келе жатқан өңірлердің бірі ретінде ерекшеленеді. Өңірде қолжетімді ортаны кеңейту, әлеуметтік инфрақұрылымды бейімдеу және азаматтардың тең мүмкіндіктерін қамтамасыз ету мақсатында нақты шаралар қабылдануда. Жергілікті атқарушы органдардың мәліметінше, Түркістан облысында 2 285 әлеуметтік инфрақұрылым нысаны бейімделген.
Бұл көрсеткіш өңірдегі мемлекеттік саясаттың тиімді іске асырылып жатқанын көрсетеді. Түркістан облысында бейімделген нысандардың қатарында білім беру мекемелері, денсаулық сақтау ұйымдары, мәдениет нысандары, мемлекеттік қызмет көрсету орталықтары және сауда орындары бар. Әсіресе, білім беру мекемелерін бейімдеу арқылы мүгедектігі бар балалар үшін тең оқу мүмкіндігін қамтамасыз етуге ерекше назар аударылуда.
Инклюзивті қоғам құру бағытындағы жұмыстар тек инфрақұрылымдық өзгерістермен шектелмейді. Сонымен қатар, қоғамның көзқарасын өзгерту, мүгедектігі бар азаматтарға деген түсінікті арттыру және олардың қоғам өміріне толыққанды қатысуына жағдай жасау маңызды бағыттардың бірі болып отыр. Бұл ретте мемлекет пен қоғамның өзара ынтымақтастығы ерекше рөл атқарады.
Мүгедектігі бар азаматтардың құқықтарын қорғау және олардың өмір сапасын арттыру мақсатында бақылау және мониторинг жұмыстары да жүйелі түрде жүргізілуде. 2025 жылы әлеуметтік инфрақұрылым нысандарына жүргізілген тексерулер нәтижесінде бірқатар бұзушылықтар анықталып, тиісті шаралар қабылданған. Бұл бақылау тетіктері қолжетімді ортаны қамтамасыз ету сапасын арттыруға бағытталған.
Инклюзивті саясаттың дамуына қоғам өкілдерінің пікірі де маңызды әсер етеді. Мәселен, бірінші топтағы мүгедектігі бар азаматтардың бірі Дастан Раушанбеков қолжетімді ортаның кеңеюі олардың күнделікті өміріне оң әсер етіп отырғанын атап өтті. Оның айтуынша, тек физикалық кедергілердің жойылуы ғана емес, қоғамның инклюзияға деген көзқарасының өзгеруі де ерекше маңызды.
«Жыл сайын кедергісіз орта кеңейіп келеді, бұл біздің өмір сүру жағдайымызға тікелей әсер етеді. Қоғамның көзқарасының өзгеруі бізді қуантады. Қолжетімді орта – бұл біздің дербестігіміздің кепілі. Бұрын көптеген орындар қолжетімсіз болса, бүгінде бұл кедергілер жойылып келеді», – деді ол.
Мұндай пікірлер инклюзивті саясаттың тек мемлекеттік деңгейде ғана емес, қоғамның барлық қабаттарында қолдау тауып отырғанын көрсетеді. Бұл өз кезегінде әлеуметтік тұрақтылық пен тең мүмкіндіктер қағидатын нығайтуға ықпал етеді.
Түркістан облысында инклюзивті инфрақұрылымды дамыту жұмыстары алдағы уақытта да жалғасады. Жергілікті атқарушы органдар мен қоғамдық ұйымдардың бірлескен жұмысы арқылы әлеуметтік нысандардың қолжетімділігін арттыру, жаңа стандарттарды енгізу және мониторинг жүйесін жетілдіру жоспарлануда.
Сонымен қатар, цифрлық технологияларды пайдалану арқылы Қолжетімділіктің интерактивті картасы жетілдіріліп, нысандардың жағдайы туралы ақпаратты нақты уақыт режимінде бақылау мүмкіндігі кеңейтіледі. Бұл өз кезегінде басқару тиімділігін арттырып, шешім қабылдау процесін жеделдетеді.
Қорытындылай келе, Түркістан облысында инклюзивті қоғамды дамыту және мүгедектігі бар азаматтар үшін қолжетімді ортаны қалыптастыру бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жүзеге асырылуда. Мемлекеттік саясаттың, партиялық бастамалардың және азаматтық қоғамның бірлескен әрекеті нәтижесінде әлеуметтік инфрақұрылымның қолжетімділігі артып, қоғамдағы тең мүмкіндіктер қағидаты нығаюда.
Бұл бағыттағы жұмыстардың алдағы уақытта да жалғасуы Түркістан облысының әлеуметтік дамуы мен азаматтардың өмір сапасын арттыруға елеулі үлес қосатыны сөзсіз.