Мемлекет басшысының экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану және тұрақты дамуға көшу жөніндегі тапсырмалары аясында Түркістан облысында энергия тиімділік саясатын іске асыру, жасыл экономика қағидаттарын енгізу, су ресурстарын қорғау және қоршаған ортаны сақтау бағытында кешенді жұмыстар атқарылуда. Соның ішінде өңір үшін стратегиялық маңызы бар су шаруашылығы инфрақұрылымын жаңғырту мәселесіне ерекше көңіл бөлініп отыр.
Су ресурстарын қорғау – өңірлік дамудың басты басымдығы
Түркістан облысы – аграрлық әлеуеті жоғары аймақ. Өңір экономикасының басым бөлігі ауыл шаруашылығына тиесілі болғандықтан, су ресурстарын тиімді басқару, су шығынын азайту және суармалы жерлердің мелиоративтік жағдайын жақсарту аса маңызды. Осы мақсатта облыс аумағында су шаруашылығы нысандарын кезең-кезеңімен жаңғырту, каналдарды бетондау, тазалау және қайта қалпына келтіру жұмыстары жүйелі түрде жүргізілуде.
Президент тапсырмасына сәйкес, Келес ауданында су шаруашылығы инфрақұрылымын жаңғырту бағытындағы жобалар қарқынды жүзеге асырылуда. Бұл жұмыстар аудан тұрғындарымен өткен есептік кездесулерде көтерілген өзекті мәселелердің негізінде жоспарланып, нақты нәтижелерге бағытталған.
Каналдарды жаңғырту – су үнемдеудің тиімді жолы
Қазіргі таңда аудандық коммуналдық меншіктегі бірқатар суару каналдарын бетонмен қаптау жобалары әзірленіп, мемлекеттік сараптамадан өткен. Атап айтқанда, ұзындығы 18 шақырымды құрайтын «Саңырау», 24,5 шақырым «Шошым» және 7,7 шақырым «Игілік» каналдарын бетондау жоспарланған. Бұл жобалар халықаралық қаржы институттарының қолдауымен, соның ішінде «Ислам Даму» банкінің бірінші және екінші кезеңдері аясында қаржыландырылады.
Каналдарды бетондау арқылы су сіңірілуі мен ысырабын азайтуға, су жеткізу тиімділігін арттыруға және энергия шығынын төмендетуге мүмкіндік туады. Бұл – энергия тиімділік саясаты мен жасыл экономика қағидаттарының нақты іске асуының айқын көрінісі.
Сонымен қатар облыстық бюджет есебінен жалпы ұзындығы 127,9 шақырымды құрайтын «Тартулы», «Араншы-2», «Бес-Абдал», «Ошақты», «Оймауыт», «8-Ұлан», «Жаңа-қият», «Үш-Ағаш», «Теріс» және «Р-28» каналдарын бетонмен қаптау үшін қаржы бөлінді. Қазіргі таңда аталған нысандар бойынша жобалық-сметалық құжаттар әзірленуде.
Экология және су қауіпсіздігі – кешенді көзқарас
Су ресурстарын қорғау тек суармалы егіншілікпен шектелмейді. Бұл – экожүйенің тұрақтылығын сақтау, су тасқынының алдын алу және қоршаған ортаға түсетін антропогендік жүктемені азайту деген сөз. Осы мақсатта 2026 жылғы суару маусымын сапалы өткізу үшін жалпы ұзындығы 218,5 шақырымды құрайтын 68 су нысанын механикалық тазалау жоспарланып отыр.
Тазалау жұмыстары барысында 41 каналдың 141,5 шақырымы және 27 каналдың 77 шақырымы қамтылады. Бұл шаралар су өткізу қабілетін арттырып қана қоймай, экологиялық тепе-теңдікті сақтауға, су басу қаупінің алдын алуға және ауылдық елді мекендердің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
«Таза Қазақстан» бастамасы және экологиялық жауапкершілік
Атқарылып жатқан жұмыстар «Таза Қазақстан» экологиялық акциясының мақсаттарымен де үндеседі. Каналдар мен қашыртқыларды тазалау, су жолдарының санитарлық жағдайын жақсарту – қоршаған ортаны қорғаудың маңызды бөлігі. Бұл бағыттағы жұмыстарға арнайы техникалар жұмылдырылып, облыстық «Тұран-су» мекемесінен 4 шынжыр табанды экскаватор, аудандық су шаруашылығы мекемесінен 1 техника тартылған.
Қазіргі таңда Біртілек және Алпамыс батыр ауылдық округтерінде тазалау жұмыстары жүргізілуде. Мұндай шаралар жергілікті тұрғындардың экологиялық мәдениетін арттыруға, табиғатқа ұқыпты қарау қағидатын қалыптастыруға ықпал етеді.
Ауыл шаруашылығы мен жасыл экономиканың өзара байланысы
Жүзеге асырылып жатқан кешенді шаралардың нәтижесінде 6988 гектар егістік жерге су жеткізу мүмкіндігі артып, 1900 гектар алқаптың мелиоративтік жағдайы жақсарады. Бұл өз кезегінде ауыл шаруашылығы өнімділігінің артуына, шаруалардың тұрақты әрі сапалы өнім алуына жағдай жасайды.
Жасыл экономика қағидаттарына сәйкес, табиғи ресурстарды тиімді пайдалану – ұзақ мерзімді экономикалық өсудің негізі. Су үнемдеу технологияларын енгізу, инфрақұрылымды жаңғырту және энергия шығынын азайту арқылы өңірдің экологиялық және экономикалық тұрақтылығы қамтамасыз етіледі.
Тұрақты даму – болашаққа салынған инвестиция
Түркістан облысында жүзеге асырылып жатқан су шаруашылығы нысандарын жаңғырту жобалары экологияны қорғау, су ресурстарын сақтау және энергия тиімділік саясатын іске асырудың нақты нәтижесін көрсетеді. Бұл жұмыстар өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына серпін беріп қана қоймай, болашақ ұрпаққа таза әрі қауіпсіз қоршаған орта қалдыруға бағытталған.
Алдағы уақытта да облыс аумағында жасыл экономика қағидаттарын кеңінен енгізу, экологиялық инфрақұрылымды дамыту және су ресурстарын қорғау бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жалғасатын болады.