Қазіргі таңда азаматтардың мемлекеттік институттарға деген сенімі қабылданған шешімдердің сапасымен ғана емес, олардың орындалуына қаншалықты тиімді бақылау жүргізілетінімен де өлшенеді. Мемлекеттік бағдарламалар мен әлеуметтік жобалардың нақты нәтижеге бағытталуы қоғам үшін маңызды болса, олардың іске асырылу барысын тұрақты бақылауда ұстау демократиялық дамудың маңызды көрсеткіштерінің бірі саналады. Сондықтан қоғамдық бақылау институттарын дамыту Қазақстандағы саяси жаңғыру үдерістерінің негізгі бағыттарының біріне айналып отыр.
Соңғы жылдары елімізде азаматтардың мемлекеттік басқару процесіне қатысу мүмкіндігі кеңейіп келеді. Қоғамдық кеңестердің қызметі күшейтіліп, түрлі қоғамдық бақылау тетіктері енгізілді. Бұл үрдіс халықтың пікірін ескеруге, мемлекеттік органдардың ашықтығы мен есептілігін арттыруға мүмкіндік беруде. Осындай қоғамдық бақылау құралдарының қатарында саяси партиялардың бақылау құрылымдары да маңызды орын алады.
Саяси партиялардың қоғам алдындағы жауапкершілігі тек сайлау науқандарымен немесе бағдарламалық құжаттар қабылдаумен шектелмейді. Нақты нәтиже сайлаушыларға берілген уәделердің орындалуымен өлшенеді. Сондықтан партиялық бақылау институты азаматтар мен мемлекеттік органдар арасындағы өзара байланысты қамтамасыз ететін маңызды қоғамдық тетік ретінде қалыптасып келеді.
Түркістан облысында бұл бағыттағы жұмыстар жүйелі түрде жүзеге асырылуда. Өңірде партиялық бақылау комиссиялары мемлекеттік бағдарламалардың орындалуына, әлеуметтік нысандар құрылысының сапасына, инфрақұрылымдық жобалардың жүзеге асырылуына және тұрғындардың көтерген мәселелерінің шешілуіне тұрақты мониторинг жүргізіп келеді. Мұндай жұмыстар азаматтардың сұраныстары мен қоғамдық мүддені ескеруге мүмкіндік береді.
Партиялық бақылаудың басты ерекшелігі – мәселені көтерумен ғана шектелмей, оның орындалу барысын қадағалауында. Бұл тәсіл мемлекеттік органдардың жауапкершілігін арттырып, қабылданған шешімдердің нақты нәтижеге бағытталуына ықпал етеді. Сонымен қатар қоғамдағы ашықтық пен есептілік мәдениетін қалыптастыруға қызмет етеді.
Осы бағыттағы жұмыстардың бірі ретінде жуырда «AMANAT» партиясы Сарыағаш аудандық филиалы жанындағы партиялық бақылау комиссиясының кезекті жұмыс мәжілісі өтті. Жиын барысында ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуына әсер ететін бірнеше маңызды мәселе қаралып, жауапты сала басшыларының есептері тыңдалды.
Мәжілісте қаралған негізгі мәселелердің бірі партияның Сайлауалды бағдарламасы мен «Ауыл аманаты» жобасының орындалу барысы болды. Бұл бағыттағы жұмыстар ауыл тұрғындарының табысын арттыру, кәсіпкерлікті дамыту, жаңа жұмыс орындарын құру және ауылдық аумақтардың экономикалық әлеуетін көтеруге бағытталған.
Комиссия мүшелері бағдарламалардың тек статистикалық көрсеткіштеріне ғана емес, олардың нақты тиімділігіне де назар аударды. Әсіресе бөлінген қаржының мақсатты жұмсалуы, жобалардың халықтың өмір сапасына әсері және қол жеткізілген нәтижелердің тұрақтылығы жан-жақты талқыланды. Мұндай тәжірибе қоғамдық бақылаудың сапасын арттырып, мемлекеттік ресурстарды тиімді пайдалануға ықпал етеді.
Қоғамдық маңызы жоғары мәселелердің қатарында жер қатынастары да бар. Сондықтан мәжілісте жайылымдық жерлерді тиімді пайдалану және «Жер аманаты» жобасының іске асырылуы арнайы қаралды. Жер мәселесі ауыл тұрғындарының тұрмысымен және ауыл шаруашылығының дамуымен тікелей байланысты болғандықтан, бұл бағыттағы бақылау жұмыстары ерекше маңызға ие.
Комиссия мүшелері жайылым тапшылығын азайту, жер ресурстарын тиімді пайдалану және заңсыз пайдаланылып жатқан жерлерді анықтау бағытындағы жұмыстардың маңыздылығын атап өтті. Мұндай бақылау шаралары қоғамдық мүддені қорғауға және жер қатынастары саласындағы ашықтықты қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Жиында тұрғындарды таза ауыз сумен қамтамасыз ету мәселесі де кеңінен талқыланды. Бұл мәселе елді мекендердің әлеуметтік дамуына тікелей әсер ететін маңызды факторлардың бірі саналады. Ауыз суға қолжетімділік халықтың өмір сапасын арттырып қана қоймай, қоғамдық денсаулық сақтау көрсеткіштеріне де оң әсер етеді.
Сонымен қатар әлеуметтік осал топтарға арналған тұрғын үйлердің құрылысы мен олардың сапасына қатысты мәселелер қаралды. Құрылыс жұмыстарының сапасы, инфрақұрылым талаптарының сақталуы және тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелері комиссия мүшелерінің назарында болды.
Бұл жерде партиялық бақылаудың тағы бір маңызды қыры байқалады. Яғни бақылау тек құжаттармен жұмыс істеумен шектелмейді. Ол әлеуметтік нысандардың сапасын бағалауға, азаматтардың шағымдарын қарауға және орын алған кемшіліктерді жоюға бағытталған нақты іс-қимылдарды қамтиды.
Қазіргі таңда қоғамдық бақылау институттарының маңызы артып келеді. Азаматтар мемлекеттік бағдарламалардың қалай орындалып жатқанын, бюджет қаражатының қалай жұмсалатынын және әлеуметтік жобалардың нақты нәтижесін көруге мүдделі. Сондықтан мұндай бақылау механизмдері қоғамдағы сенімді нығайтудың маңызды құралдарының бірі болып саналады.
Партиялық бақылау комиссиялары осы міндетті жүзеге асыруға үлес қосып келеді. Олар мемлекеттік органдардың қызметіне қоғамдық көзқарас тұрғысынан баға беруге, халықтың ұсыныстарын жеткізуге және өзекті мәселелердің шешілуіне ықпал етуге мүмкіндік береді.
Сарапшылардың пікірінше, дамыған азаматтық қоғамның басты белгілерінің бірі – қоғамдық бақылаудың тиімді жұмыс істеуі. Егер қоғам мемлекеттік бағдарламалардың орындалуын бақылауға қатысса, басқару жүйесінің ашықтығы артып, қабылданатын шешімдердің сапасы жақсарады. Бұл өз кезегінде азаматтардың мемлекеттік институттарға деген сенімін нығайтады.
Түркістан облысында партиялық бақылау құрылымдарының қызметі осы бағыттағы маңызды тәжірибелердің бірі болып қалыптасуда. Әлеуметтік нысандар құрылысы, инфрақұрылымдық жобалар, ауыл шаруашылығы бағдарламалары және тұрғындардың өмір сапасына әсер ететін басқа да бағыттар бойынша жүргізіліп жатқан мониторинг жұмыстары қоғам мүддесіне қызмет ететін бақылау жүйесінің қалыптасып келе жатқанын көрсетеді.
Жалпы алғанда, партиялық бақылау тек саяси құрал емес, азаматтық қоғамның маңызды институттарының бірі ретінде қарастырылуы тиіс. Оның негізгі мақсаты – халықтың сұраныстары мен қажеттіліктерінің ескерілуін қамтамасыз ету, мемлекеттік бағдарламалардың тиімділігін арттыру және қоғамдық мүддені қорғау.
Осы тұрғыдан алғанда Сарыағаш ауданында өткен партиялық бақылау комиссиясының отырысы қоғамдық бақылаудың нақты тетіктерінің жұмыс істеп жатқанын көрсетті. Мұндай тәжірибе мемлекеттік органдардың есептілігін арттыруға, қоғамдағы ашықтық қағидаттарын нығайтуға және тұрғындардың әл-ауқатын жақсартуға бағытталған жұмыстардың тиімділігін күшейте түседі.